بیست‌ونهمین نمایشگاه بین‌المللی الکامپ از ۹ تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود؛ رویدادی که امسال با حضور حدود ۳۵۰ شرکت داخلی برگزار شده و در شرایطی که بخش قابل توجهی از صنعت فناوری کشور با محدودیت‌های اقتصادی و اجرایی مواجه است، همچنان توانسته مشارکت فعال بخش خصوصی را به همراه داشته باشد. با این حال، غیبت همراه اول و ایرانسل، دو اپراتور بزرگ بازار ارتباطات سیار کشور، یکی از مهم‌ترین نکات این دوره از نمایشگاه است. این غیبت در حالی اتفاق افتاده که مرز میان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در سال‌های اخیر بیش از گذشته کمرنگ شده است. اپراتورها دیگر صرفاً ارائه‌دهنده خدمات مخابراتی نیستند و فعالیت آنها حوزه‌هایی مانند اینترنت نسل پنجم، فیبر نوری، خدمات ابری، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، راهکارهای سازمانی و پلتفرم‌های دیجیتال را نیز دربرمی‌گیرد. به همین دلیل، حضور آنها در الکامپ می‌تواند فراتر از معرفی خدمات ارتباطی باشد و بخشی از ظرفیت صنعت فناوری کشور را در این رویداد نمایندگی کند. با وجود این، همراه اول و ایرانسل تصمیم گرفتند در الکامپ ۲۹ حضور نداشته باشند. دلایل این تصمیم را نمی‌توان به یک عامل محدود کرد و مجموعه‌ای از ملاحظات اقتصادی، اجرایی و ساختاری در آن نقش داشته است؛ موضوعی که در سال‌های گذشته نیز در قالب انتقاد نسبت به نحوه برگزاری نمایشگاه‌های الکامپ و تلکام مطرح شده بود
اختلاف بر سر الکامپ و تلکام
مهم‌ترین موضوع مورد تأکید اپراتورها، ادغام الکامپ و تلکام است. طی سال‌های گذشته بارها پیشنهاد شده این دو رویداد که در بخش‌هایی دارای مخاطب، موضوعات و شرکت‌های مشترک هستند، در قالب یک نمایشگاه جامع برگزار شوند. استدلال اپراتورها این است که تغییر ماهیت کسب‌وکار آنها باعث شده بخش قابل توجهی از فعالیت‌هایشان با محورهای الکامپ هم‌پوشانی پیدا کند و برگزاری دو نمایشگاه جداگانه، توجیه گذشته را نداشته باشد. از این نگاه، برگزاری دو رویداد نزدیک به یکدیگر به معنای تکرار بخشی از برنامه‌ها، محتوای نمایشگاهی و هزینه‌های اجرایی است. شرکت‌ها باید برای هر دو رویداد نیروی انسانی، تجهیزات، محتوای تبلیغاتی و منابع مالی اختصاص دهند و این مسئله برای اپراتورهای بزرگ که حضور آنها در نمایشگاه معمولاً با ابعاد گسترده و هزینه‌های قابل توجه همراه است، اهمیت بیشتری دارد. اپراتورها همچنین معتقدند ادغام این دو رویداد می‌تواند مخاطبان، سرمایه‌گذاران و شرکای تجاری را در یک رویداد جامع‌تر گرد هم آورد و به جای تقسیم ظرفیت صنعت میان دو نمایشگاه، امکان تمرکز منابع و افزایش بهره‌وری را فراهم کند. برخی فعالان فناوری نیز برای توضیح این دیدگاه به رویدادهای بین‌المللی اشاره می‌کنند که حوزه‌های مختلف فناوری و ارتباطات را در یک ساختار گسترده پوشش می‌دهد. با وجود طرح مکرر این پیشنهاد، ادغام الکامپ و تلکام تاکنون محقق نشده و دو نمایشگاه همچنان به شکل جداگانه برگزار می‌شوند. از سوی دیگر، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای نیز اصل ایده ادغام را مطلوب می‌داند، هرچند علی حکیم‌جوادی، رئیس این سازمان، همزمان نسبت به نزدیک شدن محتوای تلکام به حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی انتقاد کرده و معتقد است این نمایشگاه باید مأموریت تخصصی خود را حفظ کند
تقویم برگزاری و هزینه حضور
اعتراض اپراتورها تنها به ساختار دو نمایشگاه محدود نیست. تغییرات تقویم برگزاری الکامپ نیز یکی دیگر از مواردی است که از سوی آنها مورد انتقاد قرار گرفته است. تاریخ برگزاری الکامپ ۱۴۰۵ ابتدا ۶ تا ۹ شهریور اعلام شده بود و پس از اعتراض نسبت به هم‌زمانی با تعطیلات رسمی، به ۹ تا ۱۲ شهریور تغییر کرد. اپراتورها همچنین برگزاری نمایشگاه در فصل گرم سال را از منظر شرایط کاری غرفه‌داران و مدیریت مصرف انرژی مناسب نمی‌دانند. به گفته آنها، فشار بر شبکه برق و محدودیت‌های مرتبط با مصرف انرژی می‌تواند بر استفاده از سیستم‌های سرمایشی و ساعات فعالیت نمایشگاه تأثیر بگذارد و در نهایت کیفیت حضور بازدیدکنندگان و غرفه‌داران را کاهش دهد. هم‌زمانی زمانی الکامپ با رویدادهای تخصصی فناوری در منطقه و محدودیت‌های سفر به ایران در شرایط خاص کشور نیز از عواملی عنوان شده که می‌تواند جذابیت نمایشگاه را برای شرکت‌های بین‌المللی و برخی فعالان خارجی کاهش دهد. در کنار این مسائل، هزینه حضور نیز به یکی از عوامل مهم تصمیم اپراتورها تبدیل شده است. براساس ارقامی که از سوی آنها مطرح شده، هزینه اجاره زمین حدود ۲۰۰ درصد و هزینه غرفه‌سازی و تجهیز غرفه حدود ۳۵۰ درصد افزایش یافته است. هزینه‌های اسپانسری، تبلیغات، پذیرایی، لباس کارکنان و سایر ملزومات نیز به این هزینه‌ها اضافه می‌شود. در چنین شرایطی، اپراتورها معتقدند وقتی دو نمایشگاه از نظر موضوعی هم‌پوشانی قابل توجهی دارند، تخصیص چنین منابعی برای حضور در هر دو رویداد توجیه اقتصادی کمتری پیدا می‌کند. بر همین اساس، آنها ترجیح داده‌اند در صورت ادامه برگزاری جداگانه الکامپ و تلکام، منابع خود را به رویدادی اختصاص دهند که از نظر زمانی و محتوایی ارتباط مستقیم‌تری با فعالیت‌هایشان دارد
پاسخ برگزارکنندگان الکامپ
در مقابل، برگزارکنندگان الکامپ و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای معتقدند غیبت اپراتورها نباید اهمیت این نمایشگاه را زیر سؤال ببرد. علی حکیم‌جوادی با اشاره به حضور شرکت‌های حاضر در این دوره تأکید کرده است که الکامپ به حضور یک یا چند بازیگر خاص وابسته نیست و شرکت‌هایی که امسال در نمایشگاه حاضر شده‌اند، بخش مهمی از بدنه صنعت فناوری کشور را تشکیل می‌دهند. از نگاه او، حضور بخش خصوصی در شرایط فعلی خود نشانه‌ای از تداوم فعالیت صنعت فناوری است. تغییر زمان برگزاری نمایشگاه از اردیبهشت به شهریور نیز به گفته حکیم‌جوادی ناشی از شرایط خاص کشور بوده و زمان فعلی در نهایت به‌عنوان مناسب‌ترین فرصت برای برگزاری انتخاب شده است. رضا حیدری، مدیر اجرایی الکامپ، اما انتقاد صریح‌تری نسبت به تصمیم اپراتورها دارد. او معتقد است شرایط دشوار کشور، زمان مناسبی برای کنار کشیدن بازیگران بزرگ از چنین رویدادی نبوده است. به گفته او، بسیاری از شرکت‌های کوچک و متوسط نیز با وجود ریسک اقتصادی بالا در نمایشگاه حاضر شده‌اند و حتی برای غرفه‌های خود هزینه‌های قابل توجهی پرداخت کرده‌اند. حیدری همچنین تأکید کرده است که انتظار برگزارکنندگان الزاماً حضور گسترده اپراتورها یا در اختیار گرفتن سالن‌های بزرگ نبوده و حتی حضور آنها در یک غرفه کوچک‌تر نیز می‌توانست اهمیت صنعت ارتباطات را در الکامپ حفظ کند. او همچنین از نبود حمایت کافی دولت برای کاهش هزینه حضور شرکت‌ها انتقاد کرده و گفته است درخواست‌هایی مانند ارائه تسهیلات و تخفیف برای مشارکت شرکت‌ها به‌طور کامل محقق نشده است
رایتل در الکامپ ۲۹
در میان این اختلافات، رایتل در الکامپ ۲۹ حضور دارد و به این ترتیب غیبت همراه اول و ایرانسل به معنای حذف کامل اپراتورهای تلفن همراه از نمایشگاه نیست. حضور رایتل نشان می‌دهد که الکامپ همچنان برای بخشی از صنعت ارتباطات محلی برای معرفی خدمات و تعامل با فعالان فناوری محسوب می‌شود، هرچند ترکیب اپراتورهای حاضر در این دوره با سال‌های گذشته تفاوت محسوسی دارد
مسئله‌ای فراتر از غیبت دو اپراتور
غیبت همراه اول و ایرانسل را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه کاهش اهمیت الکامپ دانست. حضور حدود ۳۵۰ شرکت داخلی و تمرکز نمایشگاه بر حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، امنیت سایبری، زیرساخت، بانکداری دیجیتال، استارتاپ‌ها و اقتصاد دیجیتال نشان می‌دهد این رویداد همچنان بخش قابل توجهی از صنعت فناوری کشور را گرد هم آورده است. با این حال، این اتفاق یک مسئله قدیمی را دوباره در مرکز توجه قرار داده است: آیا ساختار فعلی نمایشگاه‌های فناوری و ارتباطات کشور با تغییرات صنعت هماهنگ است؟ از یک سو، اپراتورها معتقدند تغییر ماهیت صنعت و افزایش هم‌پوشانی فناوری و ارتباطات، ادغام الکامپ و تلکام را به یک ضرورت تبدیل کرده است. از سوی دیگر، برگزارکنندگان الکامپ بر استمرار این رویداد و نقش آن در گردهم آوردن طیف گسترده‌ای از شرکت‌های فناوری تأکید دارند. بنابراین اختلاف موجود صرفاً بر سر حضور یا عدم حضور دو شرکت نیست؛ بلکه به نحوه تعریف، تفکیک و سازمان‌دهی رویدادهای فناوری کشور مربوط می‌شود. اگر قرار باشد الکامپ و تلکام همچنان به صورت جداگانه برگزار شوند، تعیین یک تقویم پایدار، تفکیک روشن مأموریت دو رویداد و ایجاد ارزش متمایز برای مشارکت‌کنندگان می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. در غیر این صورت، هم‌پوشانی محتوایی و افزایش هزینه‌ها ممکن است شرکت‌های بزرگ دیگری را نیز به بازنگری در نحوه حضور خود وادار کند. در نهایت، الکامپ ۲۹ با وجود غیبت دو اپراتور بزرگ برگزار شده و حضور شرکت‌های داخلی نشان داده است که این نمایشگاه برای بخش مهمی از صنعت همچنان جذابیت دارد. اما غیبت همراه اول و ایرانسل را می‌توان نشانه‌ای از یک اختلاف ساختاری دانست که پاسخ آن احتمالاً در تصمیم‌های مربوط به آینده الکامپ و تلکام مشخص خواهد شد؛ اینکه این دو رویداد با ساختار فعلی ادامه پیدا کنند یا صنعت فناوری کشور به سمت یک نمایشگاه جامع‌تر و متمرکزتر حرکت کند
